Paslaan 16 en 16b in Apeldoorn

Op Paslaan 16b heb ik gewoond vanaf vrijwel mijn geboorte in augustus 1947 tot begin 1963, toen mijn ouders en ik verhuisden naar Beekbergen.

Mijn ouders waren, onafhankelijk van elkaar, in 1946 teruggekomen uit het vm Nederlands Indië nadat ze daar de verschrikkingen van de oorlog hadden meegemaakt. Ook mijn beide broers, geboren in 1938 en 1939, hebben deze afschuwelijke ervaringen achter de rug.

Mijn vader zocht en vond werk als directeur van de Nederlandsche Middenstandsbank in het filiaal Apeldoorn. Het kantoor was gevestigd in het pand Paslaan 16 op de begane grond.

Wij woonden boven de bank, dat huis was genummerd 16b.

De ingang van de Paslaan 16 was aan de Paslaan, een dubbele vrij lichtbruine deur van glimmend hout. Er was een halletje an dan kwam je in de ruimte waar de klanten werden ontvangen. De medewerkers van de bank zaten achter fraaie tralies. Meteen links na het halletje was de werkkamer van mijn vader en meteen rechts was de ontvangstkamer voor klanten van de bank.
Het personeel kwam binnen via een gangetje dat tussen Paslaan 16 en (naar ik aanneem) het huis van de architect Heuvelink aan de Kerklaan. In dat gangetje ging ik als kind altijd even kijken als ik wist dat een van de medewerkers van mijn vader jarig was, dan kreeg ik meestal een taartje of zoiets.

De ingang van 16b was aan de andere kant van het pand. Er was vanaf de Paslaan een soort fietspad naar de voordeur, die vrij ver van de straat af lag. Ik doel nu op het stuk tussen Paslaan 16 en waar nu de synagoge staat.

Als je huis aan die kant binnenging, moest je dus naar boven naar de woonetages. Eerst een rechte trap, dan rechtsaf een kleine overloop en vervolgens een trap met een ronding naar links en je was boven. De woonetage kende een ruime kamer en suite, twee gangen, twee ruime slaapkamers, een badkamer, een keuken en een ruimte daktuin, die liep over de hele breedte van het pand en ongeveer 6 meter diep was. Het was ene ruime etage, de keuken was 12 meter van de eetkamer, we liepen wat af!
In een van de gangen was een trap naar zolder, waar nog eens 3 kamers waren, waar mijn broers en ik sliepen. Ook was er een verborgen ruimte, waar in de oorlog joden verborgen hadden gezeten en die nu als doka dienst deed; mijn broers waren in die tijd enthousiaste fotografen.

Ongeveer de helft van de zolder was bij 16b getrokken en de rest diende als archief voor het kantoor van de bank. Die deuren waren altijd afgesloten. Ik kan me herinneren dat mijn moeder als de dood was dat er brand uit zou breken. Het huis was kurkdroog en het archief bestond natuurlijk uit louter papier.

Het terrein naast het huis was, tot de bouw van de synagoge, kaal, d.w.z. een verwaarloosd terrein met bomen en struiken. Er had een synagoge gestaan maar die was in de oorlog verdwenen. Ik heb daar veel gepeeld met vriendjes en vriendinnetjes. Wij noemden dat terrein het Jodenveldje, nu zou je er toch niet meer aan denken om die term te gebruiken.

Ik herinner me dat de nieuwe synagoge is gebouwd en dat ik het een erg lelijk gebouw vond en overigens nog steeds vind.

Tegenover ons, op de andere hoek van de Paslaan en Kerklaan richting Oranjepark woonde de familie Kuhlmann, een notaris met een groot gezin; ik speelde met de jongste dochter.
Diagonaal tegenover ons was The Corner (ik geloof van Do Eikendal), waar o.a. danslessen werden gegeven.

Op de andere hoek van de Paslaan en de Kerklaan richting Hoofdstraat was het groentenoverslagbedrijf van de familie Griffioen. Met hun jongste dochter ben ik nog steeds bevriend.

Mijn vader was lid van de kerkenraad van de Doopsgezinde Gemeente en de kerk was dus vlakbij., Ik ben daar vaak geweest. Ook frequenteerde ik ijssalon La Venezia!

Tegenover de Doopsgezinde Kerk was de bioscoop Minerva. Rechts daarvan bevond zich het huis van mej. mr. T.T. Eerdmans, ik geloof dat ze advocaat was. Ze was in ieder geval curator van het Apeldoorns Gymnasium, waar ik mijn middelbare schooltijd doorbracht.

In het stuk van de Paslaan tussen de Kerklaan en de Regentesselaan, woonden nog andere mensen die ik me meer of meer kan herinneren. Aan de even kant was een advocatenkantoor (nr. 10 of 12), waar Van Driel advocaat was, verderop was vrijwel op de hoek een groenteboer.
Aan de oneven zijde had je ook halverwege het huis van dr. Kuijpers, een huisarts met rechts daarvan een huis waar een schuilsynagoge gevestigd was (geweest). Naast de fam. Kuhlmann was de Pittmanschool, ik geloof een secretaresse-opleiding. Ik herinner me nog de voornamen van de kinderen, die daar woonden (Bertien, Jet en Henk). Achternaam weet ik niet meer. Jet ben ik later tegengekomen, zij is helaas vrij jong overleden.

Tjitse Dijkema

De foto is van de Bij-bank van de Groningsche Crediet- en Handelsbank, de directeur was E.J.A. Roelfsema.
Vanaf 1927 de Nederlandsche Middenstandsbank. (De foto is uit de jaren '30)